Expertreflectie op de huisartsenbekostiging

De bekostiging van de huisartsenzorg in Nederland staat al geruime tijd ter discussie. De huidige systematiek, het zogeheten segmentenmodel, kent volgens verschillende partijen belangrijke knelpunten in de praktijk. De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) heeft een discussienotitie opgesteld waarin deze knelpunten en mogelijke oplossingsrichtingen worden beschreven. De LHV heeft Expertisecentrum BUNDLE gevraagd om een onafhankelijke reflectie op deze notitie en om aanvullend wetenschappelijk onderbouwd advies over hoe de bekostiging van de huisartsenzorg toekomstbestendig kan worden ingericht, met nadrukkelijke aandacht voor haalbaarheid in en aanknopingspunten voor de praktijk. Met dit project draagt BUNDLE bij aan een onderbouwd landelijk debat over een passende en toekomstbestendige bekostiging van de huisartsenzorg.

Betrokken onderzoekers: Frank Eijkenaar en Esmée van der Poort

Integrale, domeinoverstijgende zorg in de regio

In opdracht van Coöperatie VGZ onderzocht Expertisecentrum BUNDLE welke factoren de ontwikkeling en opschaling van integrale zorg in de regio beïnvloeden. Daartoe zijn twee praktijkcasussen bestudeerd: Rivas Zorggroep en Pantein Zorggroep. In beide organisaties werken verschillende zorgpartners samen op het gebied van gezondheid, wonen, welzijn en zorg, en worden onder andere medisch-specialistische zorg, verpleeg- en thuiszorg, en revalidatiezorg aangeboden. Door deze casussen in detail te bestuderen brachten de onderzoekers in kaart hoe integrale, domeinoverstijgende zorg in de praktijk wordt georganiseerd en welke belemmeringen in onder andere de bekostiging worden ervaren bij de bestendiging en opschaling daarvan. Daarnaast zijn mogelijke oplossingsrichtingen geïdentificeerd die passen binnen het huidige Nederlandse zorgstelsel. Meer weten over het onderzoek? Neem contact op met de betrokken onderzoekers!

Betrokken onderzoekers: Daniëlle Cattel en Frank Eijkenaar

Inzicht in het complexe proces van invoering van alternatieve bekostiging in de ziekenhuiszorg

Het onderzoek ‘Ontwikkelen en implementeren van alternatieve bekostiging van zorg: doen, leren en evalueren’ was onderdeel van het ZonMw-programma ‘Uitkomstgericht organiseren en betalen.’ Het doel van het onderzoek was om diepgaand inzicht te verkrijgen in het complexe proces van invoering van alternatieve bekostiging. De centrale onderzoeksvraag luidde: ‘wat werkt (niet), onder welke omstandigheden en waarom?’ Hiertoe hebben de onderzoekers zeven Nederlandse initiatieven met alternatieve bekostiging in de zorg geëvalueerd. Wil je het hele rapport lezen? Zie hier.

Betrokken onderzoekers: Daniëlle Cattel, Celine Hendriks, Tadjo Gigengack, Sander Steenhuis, Jeroen Struijs, Frank Eijkenaar

Lees meer

Verkenning en effecten van diverse vormen van populatiebekostiging in de huisartsenzorg

BUNDLE deed in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport onderzoek om meer inzicht te geven in de (potentiële) effecten van de drie varianten van populatiebekostiging in de Nederlandse huisartsenzorg. Naast een internationaal literatuuronderzoek zijn twee Nederlandse initiatieven met populatiebekostiging in detail bestudeerd, zowel kwantitatief als kwalitatief. De evaluatie van één van die initiatieven is inmiddels gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift (hier gratis te lezen). Interesse in het gehele Nederlandstalige onderzoeksrapport? Zie hier!

Betrokken onderzoekers: Sander Steenhuis, Tadjo Gigengack, Frank Eijkenaar, Daniëlle Cattel, Jeroen Struijs

Lees meer

Bekostiging van Krachtige basiszorg in aandachtswijken

De eerstelijnszorg in Nederlandse aandachtswijken staat onder druk door de complexe en vaak gestapelde problematiek van bewoners, de toenemende zorgvraag en de versnippering van zorg en ondersteuning. Integrale samenwerking tussen professionals uit het zorg- en sociaal domein, zoals binnen Krachtige basiszorg, is daarom essentieel. Expertisecentrum BUNDLE onderzocht aan de hand van interviews en focusgroepen met huisartsen, praktijkhouders, regionale huisartsenorganisaties, zorgverzekeraars en brancheverenigingen welke knelpunten zij ervaren in de bekostiging van deze erkende passende zorgpraktijk. Het onderzoek bracht vijf belangrijke knelpunten aan het licht: onzekerheid door tijdelijke bekostiging, ontoereikende tarieven, onduidelijkheid over de onderbouwing en besteding van middelen, een complexe en versnipperde bekostigingsstructuur en verschil van inzicht over de gewenste schaal van de aanpak. De resultaten laten zien dat deze knelpunten niet alleen financieel van aard zijn, maar ook voortkomen uit uiteenlopende visies, belangen en verantwoordelijkheden. Om Krachtige basiszorg duurzaam te ondersteunen, zijn meerjarige afspraken, sterkere samenwerking op basis van partnerschap en vertrouwen en een duidelijke landelijke koers nodig. Transformatiegericht en relationeel contracteren kan hierin mogelijk een belangrijke rol spelen. Meer weten? Lees het artikel op pagina 18 e.v. van de thema-editie ‘Bekostiging over grenzen van zorg’ van het VGE-bulletin.

Betrokken onderzoekers: Esmée van der Poort, Frank Eijkenaar en Daniëlle Cattel.

Alternatieve bekostiging van vroege palliatieve zorg bij patiënten met een kwaadaardige tumor

De huidige bekostiging van palliatieve zorg voor patiënten met een kwaadaardige hersentumor (glioom) belemmert een optimale samenwerking tussen zorgverleners. Zo is er onvoldoende financiering voor proactieve zorgplanning en voor de multidisciplinaire coördinatie van zorg tussen de eerste en tweede lijn. Daarnaast ontbreken in het huidige bekostigingssysteem prikkels om niet-passende en onnodige zorg te voorkomen. Dit vormt een belemmering voor het tijdig leveren van geïntegreerde palliatieve zorg aan patiënten met een ongeneeslijke aandoening en een beperkte levensverwachting, zoals een glioom. Een alternatief bekostigingsmodel kan deze knelpunten wegnemen. Het doel van dit project is om een transmuraal zorgpad en alternatief bekostigingsmodel te ontwikkelen dat ervoor zorgt dat patiënten tijdig de best mogelijke palliatieve zorg ontvangen, afgestemd op hun wensen en voorkeuren. Esmée van der Poort coördineert vanuit de afdeling Neurologie van het LUMC de ontwikkeling van het transmurale zorgpad en alternatieve bekostigingsmodel voor tijdige palliatieve zorg samen met alle betrokken partijen en Eline de Vries levert vanuit BUNDLE expertise op het gebied van de ontwikkeling, implementatie en evaluatie van alternatieve bekostiging.

Betrokken onderzoekers: Esmée van der Poort, Eline de Vries

Integrale bekostiging van de geboortezorg

In Nederland zijn de afgelopen jaren meerdere maatregelen genomen om de kwaliteit van de geboortezorg en de samenwerking tussen de verschillende zorgverleners te verbeteren. Aanleiding was de relatief hoge sterfte rond geboortes in Nederland. Om de samenwerking tussen zorgaanbieders verder te verbeteren kunnen alle onderdelen van de geboortezorg sinds 2017 gezamenlijk worden gecontracteerd in een zogenoemd integraal bekostigingscontract. Het doel van dit project is om bij te dragen aan de evaluatie van integrale bekostiging van de geboortezorg door inzicht te geven in de effecten op de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de geboortezorg en daarnaast in de ervaringen met het implementeren van en het werken met integrale bekostiging. Dit alles ter ondersteuning van toekomstige beleidskeuzes. Binnen dit project wordt gebruik gemaakt van zowel kwalitatieve (bijvoorbeeld interviews en focusgroepen) als kwantitatieve (bijvoorbeeld difference-in-differences analyse) methoden. Daarnaast wordt ook de minder bekende methode ‘Q-methodologie’ gebruikt om inzicht te krijgen in de verschillende perspectieven van stakeholders.

Betrokken onderzoekers: Zoë Scheefhals, Eline de Vries, Anouk Klootwijk, Jeroen Struijs

Relevante (deel)resultaten

Populatiebekostiging van de zorg voor mensen met hartfalen in het Reinier de Graaf Gasthuis

Het huidige bekostigingssysteem in Nederland – gebaseerd op verrichtingen – kan zorginhoudelijke vernieuwing en integrale samenwerking belemmeren. Daarom is in 2021 een alternatieve bekostiging geïntroduceerd bij het Reinier de Graaf Gasthuis: een aanneemsom voor hartfalenzorg, in samenwerking met zorgverzekeraar DSW. Deze afspraak heeft tot doel de prikkels te veranderen van productiegericht naar waardegedreven zorg. In deze evaluatiestudie wordt onderzocht of deze bekostigingsvorm leidt tot lagere zorgkosten, betere kwaliteit van zorg en minder administratieve last. De inzichten kunnen bijdragen aan bredere toepassing van deze aanpak in andere ziekenhuizen of patiëntgroepen. Het onderzoek is een retrospectieve cohortstudie met gebruik van registratiedata. Patiënten met hartfalen in het Reinier de Graaf Gasthuis vormen de interventiegroep. Deze worden vergeleken met een gematchte controlegroep uit de landelijke CBS microdata, op basis van diagnosecodes, leeftijd, SES, comorbiditeiten en zorggebruik. De belangrijkste uitkomstmaten zijn zorgkosten en zorggebruik. De evaluatie maakt gebruik van difference-in-differences-analyse om het effect van het nieuwe bekostigingsmodel over tijd in kaart te brengen, waarbij verstorende factoren worden meegenomen.

Betrokken onderzoekers: Eline de Vries, Jeroen Struijs

Bundelbekostiging voor fysiotherapie bij mensen met COPD 

Ontwikkeling van een alternatief bekostigingsmodel voor de populatie van de gemeente Vlissingen